ضرورت تهیه سند محیط زیست شهری

مقدمه:

شهرها محل تجمع اجتماعات انسانی و کانون تولید، مصرف و رفت و آمدند و برای تداوم حیات و فعالیت خود به منابع طبیعی و فضا نیاز شدید دارند. در عین حال به دلیل ویژگی های خاص خود مبنی بر شلوغی و تراکم های بیش از حد، مهمترین کانون آلودگی های زیست محیطی به شمار می روند.

محیط زیست شهری محیطی است که انسان های ساکن در آن ضمن برخورداری از آزادی استفاده از محیط با تدوین مقررات اجتماعی رابطه انسان با محیط زیست شهری را قانونمند و کنترل می نمایند.

امروزه مباحث محیط زیستی از جمله مسائل عمده شهرهای توسعه یافته و در حال توسعه به شمار می رود که توجهات جوامع مختلف را به خود جلب نموده و تلاش هایی در جهت کاهش این مسائل صورت گرفته است که هرچند مفید اما ناکافی بوده و لزوم توجهات بیشتری را می طلبد.

ضروت تهیه سند:

مطرح شدن مفهوم توسعه پایدار در سطح جهانی و یکی از اجزای جدایی آن، که حفظ استانداردهای زیست محیطی و تلاش جهت کاستن از مضرات زیست محیطی توسعه می باشد، منجر به نامگذاری قرن 21 به عنوان قرن محیط زیست شده است. بر اساس دستور کار 21 که برای ورود به قرن 21 در اجلاس ریو در سال 1992 صادر شد، مهمترین بحث رسیدن به توسعه پایدار است که از مهمترین مؤلفه های آن پرداختن به محیط زیست محسوب می شود. در اجرای دستور کار 21 با توجه به تأکید بر نیروهای مردمی تحت پوشش تشکل های غیر دولتی، نقش ویژه ای به شهرداری ها به عنوان مقامات محلی تفویض شده است تا در راستای اهداف توسعه پایدار حمایت های لازم را انجام دهند که خود الزامی برای توجه به مقوله محیط زیست و تهیه سند راهبردی در این زمینه می باشد.

توسعه کالبدی بی رویه و فاقد برنامه ریزی مطلوب دهه های گذشته در شهرهای کشورمان، ظرفیت های اکولوژیک و توانایی اکوسیستم های طبیعی را محدود ساخته است و اثرات زیانباری بر محیط زیست وارد آورده که آلودگی هوا، آب، خاک، تخریب محیط طبیعی پیرامونی شهر و غیره از پیامدهای آن بوده است. این پیامدهای مضر در توسعه شهرها، اهمیت توجه به این مقوله را دوچندان می سازد. بنابراین امروزه هدف عمده تمامی مجامع شهری و مدیران و دست اندرکاران امور شهر، دستیابی به توسعه ای از شهر است که بتواند با حفظ حداکثری منابع، بیشترین مطلوبیت محیطی و کیفیت زندگی را برای ساکنان رقم زند، به این منظور، در دهه های اخیر، محیط زیست محوری اصلی در سیاستها، برنامه ها و طرح های توسعه شهری در جهان توسعه یافته و کمابیش در کشورهای در حال توسعه بوده است.

در نظام برنامه ریزی شهری ایران تاکنون طرح های جامع و سنتی که برنامه ریزی شهری را به برنامه ریزی کالبدی محدود می سازد، در دستور کارقرار داشته و تمام برنامه ها و طرح های شهری بر مبنای آن صورت می گرفته است. اما پس از گذشت چند دهه، مشخص شده است که نتایج اینگونه برنامه ریزی، توسعه های خشک و بی روح در شهرها بوده که دیگر پاسخگو نمی باشد. لذا برنامه ریزی و مدیریت شهری کشور، رویکردهای جدیدی را می طلبد که پیوند شهر را با طبیعت مستحکم تر ساخته و شهر را به سوی سرزندگی و پویایی بیشتر رهنمون گردد و ابعاد دیگر توسعه شهر همچون محیط زیست در آن مورد توجه قرار گیرد و این امر جز از طریق تهیه اسناد راهبردی میسر نخواهد شد.

این در حالی است که اگر آلودگی های مختلف در سطح شهرها را به پنج دسته آلودگی هوا، آلودگی آب، آلودگی خاک، آلودگی صوتی و بصری تقسیم بندی نمائیم، شهرداریها با تمام این مسائل درگیر بوده و در هرکدام از انواع این مسائل، نقش بسزایی خواهند داشت. جالب است که بسیاری از فعالیت های شهرداری حتی اگر با اهداف دیگری صورت گیرد، در نهایت بر محیط زیست اثر می گذارند، برای مثال کارهایی مثل بهبود وضعیت حمل و نقل، توسعه صنعت توریسم، برنامه ریزی کالبدی شهر و ... همگی می تواند پیامدهای محیط زیستی داشته باشد. لذا با توجه به نقش شهرداری ها به عنوان متولیان امر مدیریت و توسعه شهری، رعایت ملاحظات زیست محیطی و تشکیلات مربوط به آن در این سازمانها، از اهمیتی دوچندان برخوردار است.

بنابراین برای رویارویی با چالش های شهری امروز، و چالش های پیش رو، شهرداری ها باید چهارچوب های مدیریتی مناسبی را برای محیط زیست به وجود آورند، تا از این طریق شهرها بتواند در ارتقای کیفیت محلی خود تلاش نموده و دستور کار مشخص و روشنی برای این داشته باشند. این دستور کار نیز تنها می تواند از طریق تهیه سند راهبردی در این زمینه و برنامه ریزی های کوتاه مدت بر مبنای آن صورت گیرد. 

/ 0 نظر / 36 بازدید